Wat begint als een montage onder een handvol voetbalbeelden, kan twintig jaar later nog steeds voor kippenvel zorgen. Tijdens BMIM Conference onderzocht Diederik van Zessen samen met Jeroen Stomphorst, Thijs Mantel en Remme hoe sommige nummers zich vast kunnen bijten in onze collectieve sportherinnering. Soms beginnend met een cd’tje in een auto. Soms met een ballad die wordt verbouwd. En soms met een editor die precies voelt waar beeld en muziek elkaar raken en versterken.
Er zijn sportzomers die je niet alleen ziet, maar meteen ook hoort. Eentje die zich niet alleen nestelt in beelden, maar vooral ook in geluid. En uiteindelijk, in je hoofd. De juichende armen, de lege blik na een nederlaag, de slowmo, en: bijna vanzelf begint dat ene nummer weer mee te lopen. Eerst herken je het. Dan verwacht je het. En jaren later zijn drie seconden genoeg om weer terug te zijn.
Tijdens het BMIM-panel over de sportzomerhit dook Diederik van Zessen in dit fenomeen met NOS-coryfee Jeroen Stomphorst, industrie-veteraan Thijs Mantel en singer-songwriter Remme. Diederik had de voorzet al gegeven in twee eerdere stukken op zijn eigen blogpagina Sport Sounds: één over Wenn Es Passiert van Wir Sind Helden, misschien wel de bekendste NOS-sportzomerhit van deze eeuw, en één over The Moment van Remme, dat tijdens het uitgestelde EK van 2021 plotseling een miljoenenpubliek bereikte. In het panel kwamen die verhalen samen.
De centrale vraag: hoe wordt een song nou hét geluid van een sportzomer?
De montage vóór de mythe
Bij NOS Sport is de montage met één nummer eronder inmiddels een vertrouwd ritueel. De sportdag wordt traditiegetrouw teruggebracht tot een paar minuten: goals, blikken, tranen, vertragingen, publiek, details die je in de live-uitzending misschien hebt gemist. Muziek doet daar iets mee: ze haalt een dag uit de actualiteit, en duwt hem richting herinnering.
Het panel begon bij U2’s Beautiful Day, gebruikt rond de Olympische Spelen van Sydney in 2000. Zon, medailles, euforie, een refrein dat meteen openklapt. Thijs Mantel legt uit waarom sport zo krachtig is voor muziek: “Je moet altijd kijken naar manieren om emotie over te brengen als je muziek wil breken. En sport en emotie zijn heel duidelijk één.”
Het cd’tje in de auto
Het meest treffende voorbeeld blijft toch Wenn Es Passiert van Wir Sind Helden. In zijn eerdere artikel beschreef Diederik al hoe een albumtrack van een in Nederland nauwelijks bekende Duitse band uitgroeit tot dé soundtrack van het WK 2006. In het panel vertelt Jeroen hoe spontaan dit tot stand kwam.
Hij werkte net bij de NOS en kwam nog geregeld langs bij de muziekredactie van zijn oude werkgever 3FM. Daar kreeg hij cd’s mee. Eén daarvan lag achter in zijn auto. Toen op de redactie de vraag viel of iemand nog ‘een lekkere plaat’ wist voor de WK-montage, dacht hij aan dat Duitse album. “Ik heb nog een cd’tje achter in mijn cd-wisselaar,” aldus Stomphorst. Beeldredacteur Milko Bloemraad zette het nummer onder een compilatie. En toen was het eigenlijk al beslist. “Het werkte meteen,” vervolgt Jeroen. “Ik heb het honderd keer gezien en ik krijg er nog steeds kippenvel van.” De tekst hielp natuurlijk mee. ‘Ich will da sein, wenn es passiert.’ Ik wil erbij zijn als het gebeurt. Alsof het zo had moeten zijn. “Binnen drie tellen was het gebeurd. Dit is het nummer.”
Binnen drie tellen was het gebeurd. Dit is het nummer.
Diederik vraagt of er nog iemand met de band heeft gebeld, om te checken hoe zij in de wedstrijd stonden. “Nee, honderd procent niet,” aldus Jeroen. “Wij vonden het goed. En we dachten: dit wordt ’m.” Goed bleek uiteindelijk een understatement. Kijkers mailden en belden massaal om te vragen wie die band was. Wir Sind Helden kwam uiteindelijk live in de studio spelen. Het leverde de Hamburgse formatie zelfs een notering op in de Nederlandse Top40. Toeval dus, maar zeker geen willekeur. Want dat het werkte, kwam ook door de montage. Jeroen benadrukte de rol van beeldredacteuren, die uit een enorme stroom aan wedstrijdbeelden, tribunes, tunnels en ogenschijnlijk kleine momenten een verhaal bouwen. “Het is niet zomaar plakken,” stelt hij. “Het moet kloppen.”
Balad met wedstrijdritme
Waar Wenn Es Passiert vooral uit toeval ontstond, laat The Moment van Remme zien hoe strategie en timing kunnen samenvallen. Diederik schreef in zijn blog al over het EK van 2021: een toernooi dat door corona een jaar was opgeschoven, terwijl ook de muziekindustrie nog grotendeels stil lag. Remme had net zijn eerste single uitgebracht toen alles op slot ging. “Ik ben echt een live-artiest,” zei hij. “Dus dat kwam helemaal plat te liggen.” De vraag werd: hoe krijg je muziek bij mensen als je niet kunt optreden?
Thijs Mantel, destijds onderdeel van Universal, zag een kans. De NOS zocht muziek voor de EK-montages en Remme had een nummer liggen: The Moment. Alleen was dat toen nog een piano-ballad. Mooi, maar niet meteen een sporttrack. Dus werd het nummer omgebouwd. “We zijn als een gek aan de gang gegaan,” vertelt Remme. De song werd sneller, groter, lichter. Ook de tekst verschoof: van een lied over hoe snel mooie momenten voorbijgaan naar een track over samen iets bereiken.
Toen zag ik hoe het klonk met die beelden. Je maakt ineens deel uit van een campagne.
Dat had ongemakkelijk kunnen worden: een artiest die zijn lied aanpast voor een televisieformat. Maar Remme zag het anders. “Ik ben niet mijn ziel aan het verkopen,” zei hij hierover. De ballad kon later alsnog bestaan. Deze versie had een eigen functie. Toen hij het nummer onder de NOS-beelden hoorde, werd het pas echt. “Toen zag ik hoe het klonk met die beelden,” zei hij. “Je maakt ineens deel uit van een campagne.”
Het panel liet ook zien dat de sportzomerhit tegenwoordig ingewikkelder is geworden. Op televisie valt veel muziekgebruik onder bestaande afspraken met rechtenorganisaties. Maar zodra dezelfde montage online of op socials moet worden geplaatst, verandert alles. Diederik vraagt of een nummer dat op televisie onder een NOS-montage zit zomaar mee kan naar social media. Thijs antwoordt kort: “Nee.” Duidelijk.
Rechtenvrije muziek
In 2006 wilden kijkers vooral weten hoe dat Duitse nummer nou heette. Nu moeten redacties rekening houden met platforms, doorplaatsing, rechten en korte fragmenten die online blijven circuleren. Commerciële partijen kiezen daarom vaker voor rechtenvrije muziek. Praktisch, maar zelden memorabel. Een échte sportzomerhit? Die moet iets losmaken.
Aan het einde kijkt het panel vooruit, naar het huidige WK. Er kwamen mogelijke tracks voorbij, zoals bijvoorbeeld een single van Kensington. Die band heeft tegenwoordig een Amerikaanse zanger en dus past dit volgens Diederik goed bij het toernooi in de VS. Dan komt Jeroen met een primeur op de kroppen: het nummer Where We Go van Marshmello gaat deze zomer door de NOS gebruikt worden bij voetbalmontages (naast Milky – Just The Way You Are – David Guetta Remix en The Rolling Stones – In The Stars – Cirkut and Andrew Watt Remix, red.).. De meningen verschillen. Te glad, te weinig emotie, wel passend bij Amerika, jammer dat het geen Nederlandse artiest is. Ook een deels met AI gemaakte track wordt geprobeerd; de zaal reageert terughoudend.
Geen vaste formule
Daarmee wordt vooral duidelijk dat er geen vaste formule bestaat. Een sportzomerhit moet vaak genoeg terugkomen om vertrouwd te raken, maar ruimte laten voor beeld én verbeelding. Hij moet emotie dragen zonder die op te dringen. Succes van Oranje helpt, maar is geen garantie. Soms werkt melancholie juist beter. Wat essentieel is? Een redacteur met gevoel, een editor met timing, een artiest of label dat een kans herkent, en een nummer dat groot genoeg is om door miljoenen mensen aan hun eigen zomer te worden gekoppeld.
En als het dan werkt, heb je aan één regel genoeg.
Tekst: Arjan Ranjbar
Foto’s: Birgit Bijl