In deze sessie stond ‘het vertaalproces’ tussen componisten, regisseurs en editors centraal. Want hoe vertaal je een visie naar een sound? En voordat dat proces überhaupt van start kan gaan, hoe communiceer je wat je nodig hebt zonder specifiek jargon?
Michael Middelkoop (regie) en Maarten Ernest (edit) zijn al jaren twee handen op één buik. Ze vonden elkaar tijdens het maken van commercials en videoclips en creëerden daarna samen fictie projecten als Vakkenvullers (XL), Trauma Porn Club en het met een Gouden Kalf bekroonde Dit is geen kerstfilm. Qua muziek waren dit allemaal uiteenlopende projecten. Waar bij Vakkenvullers een oneindige muziekbank beschikbaar was en het vooral ging om het vangen van een specifieke doelgroep en subcultuur, waren bij Trauma Porn Club (2024, componist: Luigi Vittorio Jansen) en Dit is geen kerstfilm (2024, componist: Sjam Sjamsoedin) componisten betrokken die zorgden voor lange en complexe sequenties die bijdroegen aan gelaagdheid in de edit en de films.
Trauma Porn Club is een mooi voorbeeld van hoe de muziek uiteindelijk een meer sferische vertelling toeliet, waarbij ook scènes die los van elkaar stonden, samen zijn versneden. Dit was een lastige brief: een stuk dat spanning moest vertellen, maar dat ook een subjectieve laag had, namelijk tederheid en het vangen van een mate van euforie die de protagonist voelt terwijl zij een heftige ‘fetish’ ervaring ondergaat.
– Michael Middelkoop
Voor de nieuwste serie Rippers (2026) kwam componist Rui Reis Maia aan boord. Rippers is geregisseerd door Fadua El Akchaoui en Michael Middelkoop en is een klassieke Heist in een fris jasje. In de woorden van Videoland: Een brute rip op een ondergrondse opiumplantage vormt het startschot voor een nacht waarin niemand zeker weet wie er aan zet is. Het project vond plaats in een snelkookpan waar weinig ruimte was voor overleg en experiment. De muzikale uitdaging: Hoe creëer je (plat gezegd) Ocean’s Eleven meets Mocro Maffia?
Hoe blend je het dynamische, voortstuwende en planmatige gevoel dat zo kenmerkend is voor het Heist genre samen met het grimmige van het misdaadgenre? Rui heeft dat heel mooi gevonden met bepaalde tempo’s en instrumentale keuzes.
– Michael Middelkoop
Waar Middelkoop nog twijfelde of hij niet te gevoelsmatig, vaag en poëtisch was in zijn briefing, was het voor Reis Maia compleet helder vanaf het begin. Een belangrijke conclusie die hieruit voortkwam: het ging in dit proces niet letterlijk over taal of jargon. Het ging vooral om een gedeeld doel en een bepaalde chemistry tussen de makers waardoor je elkaar op een ander niveau begrijpt. Daarnaast werkte Reis Maia veel vanuit een gevoel dat uit de scènes en dialogen naar voren kwam.
Uiteraard maakte deze productie het iets makkelijker omdat er gespeeld moest worden binnen een vertrouwde arena met heldere genreconventies. Een verrassend resultaat was dat, door het gebruik van gitaren en bassen, Reis Maia de score toch een nieuwe, eigen kleur heeft kunnen geven en daarmee iets essentieels heeft bijgedragen aan het universum van Rippers. Hierdoor kwamen we meteen tot een interessante volgende conclusie; het belang van vertrouwen. Door voorgesprekken te voeren, heldere afspraken te maken en elkaar het vertrouwen en de ruimte als professional te geven, is er in dit geval een samenwerking ontstaan waarin makers elkaar hebben kunnen verrijken en verrassen. Een belangrijke kanttekening daarbij is dat het belangrijk is dat je jezelf, als maker, ook te allen tijde serieus neemt. Dat je vertrouwt in je signatuur en deze ook consistent blijft aanbrengen in alle briefi ngs die je krijgt. Dit zorgt voor een mate van kwetsbaarheid, professionaliteit en experiment die een samenwerking, en daarmee een productie, naar een hoger niveau kan tillen.
Een grote wens van alle makers aan tafel is dat een componist eerder betrokken wordt bij het maakproces. Waar nu door Middelkoop en Ernest veel gewerkt wordt met playlists en temps, en waar Reis Maia veelal scène-matig en in stukken heeft gewerkt, zou het een welkom experiment zijn om al tijdens het schrijfproces bij te dragen aan muzikale Worldbuilding. Om zo de muziek nog meer onderdeel te maken van een universum, als een waardig karakter dat mee kan ontwikkelen. Mèt een eigen sound.
Rippers is te zien op Videoland. Dit is geen kerstfilm, Trauma Porn Club & Vakkenvullers zijn te zien via NPO Start.
Tekst door Sandy Seifert
Foto’s door Birgit Bijl